Kỳ tài cải lương Năm Phỉ: Sự nghiệp vinh quang, đường tình cay đắng

0
163

Là bậc kỳ tài của sân khấu cải lương, nghệ sĩ Năm Phỉ từng sang Pháp diễn và nhận được sự tán thưởng nhiệt liệt, nhưng đường tình duyên của bà lại nhiều đắng cay.

Nghệ sĩ Năm Phỉ tên thật là Lê Thị Phỉ. Bà sinh năm 1906 tại Tiền Giang trong một gia đình nề nếp và có 11 anh em. Dù cha là kỹ sư và rất ghét “xướng ca vô loài” nhưng Lê Thị Phỉ lại rất mê sân khấu. Năm 10 tuổi, Lê Thị Phỉ trốn nhà đi theo gánh hát. Cũng từ ngày đó, người cha từ mặt và không cho người nhà nhắc tới tên cô con gái không chịu nghe lời nữa.

Kỳ tài cải lương Năm Phỉ: Sự nghiệp vinh quang, đường tình cay đắng - 1Nghệ sĩ Năm Phỉ – người có công rất lớn trong việc phát triển nghệ thuật cải lương.

Khi mới rời nhà, Lê Thị Phỉ đi theo gánh hát Nam Đồng Ban và nên duyên với kép chính của đoàn là nghệ sĩ Hai Giỏi. NSND Ba Vân sinh thời từng nhận xét về Hai Giỏi: “Dáng người nho nhã thư sinh, môi son đỏ thắm, đã đẹp trai mà còn ca hay nổi tiếng, nhiều người lớp sau anh có tên tuổi lớn vẫn xem anh là bậc thầy trong nghề ca”.

Có người còn khẳng định Hai Giỏi là kép độc nhất vô nhị của sân khấu cải lương Nam Kỳ. Ông là người có công đầu trong việc dẫn dắt Năm Phỉ trở thành cô đào hát có tiếng tăm lừng lẫy.

Tuy nhiên, ông Hai Giỏi lại đoản mệnh. Chỉ sau vài năm chung sống, Năm Phỉ trở thành góa phụ khi đang ở tuổi vị thành niên.

Sau khi chồng qua đời, nghệ sĩ Năm Phỉ tham gia vài gánh hát khác trước khi vươn tới đỉnh cao tại gánh Phước Cương. Với chất giọng khàn, nhiều tâm sự, Năm Phỉ thể hiện xuất sắc những vai đào thương. Tên tuổi của bà gắn liền với các vai diễn như: Lý Ngọc Nương (vở Trà hoa nữ), Bàng Quý Phi (vở Xử án Bàng Quý phi), Điêu Thuyền (Lã Bố hý Điêu Thuyền), Mộng Hoa (Mộng Hoa nương), Lan (vở Lan và Điệp)…

Năm 1931, nghệ sĩ Năm Phỉ cùng đoàn hát Phước Cương mang vở Xử án Bàng Quý phi sang Paris (Pháp) diễn và được đón nhận nhiệt liệt. Năm Phỉ còn được tặng 4 huy chương của 4 quốc gia, nhận 186 bức thư tỏ tình của khán giả, 1.009 tấm danh thiếp, 167 kiểu ảnh và 42 bài báo. Cô đào lừng lẫy còn nhận được khoản thù lao hậu hĩnh, tương đương với hàng nghìn lượng vàng thời bấy giờ.

Sau thành công đó, khi trở về nước, Năm Phỉ cùng đoàn Phước Cương mang vở Xử án Bàng Quý phi đi lưu diễn nhiều nơi. Xử án Bàng Quý phi trở thành một trong những vở có doanh thu và tần suất biểu diễn cao nhất trong lịch sử sân khấu cải lương Việt Nam.

Kỳ tài cải lương Năm Phỉ: Sự nghiệp vinh quang, đường tình cay đắng - 2Nữ nghệ sĩ Năm Phỉ.

Trên sân khấu cải lương có nhiều nghệ sĩ thành danh vang dội, riêng cái tên Năm Phỉ thì trở thành huyền thoại. Không biết chữ vì rời nhà khi còn nhỏ, chưa kịp học hành nhưng bà có năng lực đặc biệt, chỉ cần nghe kịch bản vài lần là có thể thuộc. Người trong nghề thời đó tiết lộ rằng, nghệ sĩ Năm Phỉ ngồi bên ngoài tiếp khách, bên trong mọi người đọc kịch bản, thế mà bà có thể lắng tai nghe rồi sau đó đọc lại trơn tru.

Đạt được vinh quang tột đỉnh trên sân khấu cải lương nhưng nghệ sĩ Năm Phỉ lại gặp trắc trở trong chuyện tình cảm. Sau khi người chồng đầu tiên mất, bà nên duyên cùng ông Nguyễn Ngọc Cương nhưng không có con chung. Ông Cương sau đó kết hôn cùng bà Bảy Nam – em ruột bà Năm Phỉ. Trước hoàn cảnh trớ trêu đó, bà bỏ đoàn hát Phước Cương, lập gánh hát của riêng mình. Khi ông Nguyễn Ngọc Cương qua đời, bà và em ruột – Bảy Nam lập rạp hát riêng. Bà tiếp tục bùng cháy và tỏa sáng trên sân khấu cải lương.

Kỳ tài cải lương Năm Phỉ: Sự nghiệp vinh quang, đường tình cay đắng - 3Nghệ sĩ Năm Phỉ – kỳ tài bậc nhất của sân khấu cải lương.

Nghệ sĩ Năm Phỉ đột ngột qua đời khi mới 48 tuổi. Sự ra đi của bà khiến các đồng nghiệp chấn động. Nghệ sĩ Phùng Hà khi biết tin này đã ngất xỉu. Tới nay, trong giới nghệ sĩ cải lương vẫn còn kể lại câu chuyện, khi bà Năm Phỉ mất, nhạc sĩ Chín Trích đàn ròng rã mấy ngày liên bên quan tài của bà. Ông vừa đàn vừa khóc. Ngày đưa tang, ông đập vỡ cây đàn. Người nhà nghệ sĩ Năm Phỉ đã chôn cây đàn đó cùng với bà.

Trong những năm cuối đời, nghệ sĩ Năm Phỉ có mối tình sâu sắc với luật sư Huỳnh Văn Chín. Suốt một thời gian dài sau khi nữ nghệ sĩ mất, chiều nào ông Chín cũng ăn mặc chỉnh tề, mang theo bó hương tới mộ của bà.

Nhiều năm trôi qua, cũng có nhiều nghệ sĩ thể hiện tài năng xuất chúng trên sân khấu, nhưng với nhiều người, Năm Phí vẫn là kỳ tài bậc nhất của nghệ thuật cải lương.

Cuộc sống đầy Bιếɳ ƈố của diễn viên Phi Phụng: ʍấȶ cɦa, em trai ʟaօ ռãօ và hôn nhân ռgɦèօ kɦổ

Nghệ sĩ Phi Phụng khiến nhiều người bất ngờ khi tiết lộ về hành trình theo đuổi nghề của mình cũng như công việc bán sữa chua trang trải cuộc sống.

Phi Phụng là cái tên quen thuộc với khán giả truyền hình đã nhiều năm nay. Dù không phải là gương mặt quá hot nhưng chị đặc biệt gây ấn tượng với khán giả qua các vai hài, tưng tửng khác người trên cả phim truyền hình lẫn youtube hay sân khấu kịch dài.

Ngoài đời, Phi Phụng cũng được mọi người yêu thương đặt cho biệt danh “Nữ hoàng thân thiện” bởi sự hòa đồng, gần gũi của chị. Thế nhưng, đằng sau một Phi Phụng với tiếng cười rổn rảng cả trên sân khấu cũng như ngoài đời lại là những thăng trầm, gian nan làm nghề mà không phải ai cũng biết.

Bầu 7 tháng vẫn lên diễn vì không ai dám thế vai

Nghệ sĩ Phi Phụng sinh năm 1964 trong một gia đình có truyền thống làm nghệ thuật. Cha của chị là nghệ sĩ Phi Thoàn, một danh hài cực kỳ nổi tiếng tại Sài Gòn trước năm 1975. Sinh thời, ông được đồng nghiệp và khán giả tôn xưng là “Quái kiệt làng hài”.

Mặc dù là con nhà nòi, lại có máu nghệ thuật từ nhỏ nhưng Phi Phụng đặt chân vào nghề khá muộn. Phi Phụng cũng chưa từng nghĩ, sau này sẽ nối nghiệp cha trong lĩnh vực hài bởi từ bé chị đã mê hát dân ca, cải lương, hồ quảng. Ấy vậy mà duyên Trời đưa đẩy, Phi Phụng lại thành danh từ chính cái lĩnh vực mà cha chị đã tỏa sáng là hài.

Nghệ sĩ Phi Phụng và Thụy Mười là cặp bài trùng từ phim đến đời.

Phi Phụng không theo học trường lớp bài bản mà học truyền nghề từ cha. Mãi tới năm 18 tuổi, chị mới được cha đưa đi diễn hài và khởi đầu là những vai mà theo cách nói của chị là “chỉ hơn quần chúng có thoại một tí”.

Hồi mới theo cha đi diễn, Phi Phụng bị cha ký đầu hoài, nhiều tới nỗi chị không đếm xuể bởi nghệ sĩ Phi Thoàn rất khó tính. Nhưng cũng nhờ cái khó tính đó của cha mà Phi Phụng “trưởng thành” theo từng đêm diễn, có trách nhiệm với nghề để từ một cô bé không biết gì tới một nghệ sĩ được người người biết mặt, nhớ tên và yêu mến.

Nghệ sĩ Phi Phụng kể: “Ba tôi nóng lắm. Hồi xưa, cô Hồng Nga, cô Tô Kiều Lan, cô Mỹ Chi… dù lớn nhưng đi diễn với ba tôi vẫn bị ba tôi ký đầu. Lại nhà tập tuồng cũng vậy”.

Phi Phụng đi diễn với cha một thời gian thì nghệ sĩ Phi Thoàn được mời về Đoàn kịch Bông Hồng. Ông đưa cả con gái về làm nhiệm vụ… nhắc tuồng. Vì nhắc tuồng lanh mà từ từ Phi Phụng được đưa lên sân khấu diễn lúc nào không hay.

Cơ hội đến với Phi Phụng khi nghệ sĩ Minh Trị tổ chức chương trình Tiếng Cười Sân khấu. Các đoàn kịch đều tham gia diễn hài. Vở “Những đồng đội vui tính” của Đoàn kịch Bông Hồng được trao giải Nhất. Vai cô y tá của Phi Phụng trong vở diễn này duyên dáng đến nỗi khi chị có bầu 7 tháng cũng không ai dám thay thế, dù lúc đó, bụng chị đã to lắm rồi.

Mọi người bảo, dù chỉ là vai nhỏ nhưng tính cách, sự riêng biệt và dấu ấn của Phi Phụng trong vai này quá lớn nên không ai dám liều vì sợ bị so sánh!

Phi Phụng chuyên trị các dạng vai ɖữ ɖằռ, ɦàɨ độƈ ʟạ quá lố trên cả sân khấu lẫn truyền hình.

Nổi tiếng muộn khi đã ngoài 40 tuổi

Phi Phụng từng mặc cảm là tay ngang làm nghề, từ hình thể đến tiếng nói sân khấu đều không bằng ai nhưng với lòng yêu nghề, Phi Phụng đã cho thấy tài năng của mình qua từng vai diễn, từng mảng miếng duyên dáng trên sân khấu.

Vì không được đào tạo trường lớp mà mỗi lần ngã, chị đều ngã thật, mỗi lần khóc cũng đều khóc thật. Bởi ngã thật nên đau. Bởi khóc thật nên mắt chị sưng bụp lên rồi buồn ngủ.

Thế là mỗi lần diễn vai bi, Phi Phụng thường đứng một góc, không nói chuyện với ai, cứ nghĩ tới chuyện buồn để có tâm lý, ra diễn là rớt nước mắt. Không biết có phải Tổ thương hay không mà khán giả cũng rớt nước mắt theo chị.

Tài năng, sự duyên dáng ở Phi Phụng, người trong nghề không ai không biết. Thế nhưng, chị chỉ thật sự được khán giả biết tới kể từ khi bén duyên với sân khấu kịch dài. Từ Đoàn kịch Bông Hồng, Phi Phụng về Idecaf theo lời giới thiệu của nghệ sĩ Trung Dân.

Tại Idecaf, Phi Phụng và Đại Nghĩa được biết đến là “cặp bài trùng”, “cặp đôi sóng thần” tung hứng cực kỳ ăn ý và duyên dáng. Vở diễn đưa tên tuổi Phi Phụng lên từ sân khấu này là “Phép lạ” khi chị được thế vai nghệ sĩ Thanh Thủy.

Thời điểm đó, nghệ sĩ Thanh Thủy có bầu nhưng diễn sung tới mức bị sɨռɦ ռօռ tháng rưỡi. Tình huống đột ngột ấy buộc Phi Phụng phải lên sân khấu thế vai khi chỉ có 2 ngày học thoại. Nhưng Phi Phụng lại được Tổ đãi ở vai diễn này khi từ nhân dáng đến tính cách nhân vật trong “Phép lạ” dường như đều dành cho chị.

Được khán giả yêu mến bên sân khấu kịch dài, Phi Phụng bén duyên với truyền hình. Năm 2006, khi bộ phim truyền hình “Cái bóng bên chồng” của đạo diễn Xuân Phước được khán giả cả nước yêu mến, cái tên Phi Phụng mới thật sự nổi tiếng. Thời điểm đó, Phi Phụng đã ngoài 40 tuổi.

Ngay cả khi đóng vai áƈ là chủ nợ, chủ hụi thì cái “áƈ hài” của chị vẫn khiến khán giả thích thú.

Từ đó tới nay, Phi Phụng phủ sóng hầu hết các phim truyền hình, sitcom, hài. Chị chuyên trị các vai ɖữ ɖằռ như chủ nợ, chủ nhà trọ hoặc những vai tưng tửng, bất thường với trang phục màu mè, quá lố. Ấy vậy mà khán giả gặp chị ngoài đời, chẳng những không ghét mà còn “khoái” cái “áƈ hài” trong từng vai diễn của chị.

Từ lận đận đến danh xưng “Nữ hoàng phim điện ảnh”

Bước qua giai đoạn sóng gió, tôi bén duyên với điện ảnh, người ta phong tôi là “Nữ hoàng phim điện ảnh” là vậy đó, tức là tôi đóng vài phân đoạn thôi nhưng đóng rất nhiều, nhất là những năm trở lại đây. Nhiều người nói, nghệ sĩ phải “kén cá chọn canh”, còn tôi thì thường nhận hết. Không phải vì tôi không chọn lọc hay tham vai diễn, mà đơn giản tôi nghĩ rằng, khi đạo diễn đã lựa chọn ai vào vai, họ đều tâm đắt và đặt niềm tin ở mình.

Nữ nghệ sĩ từng đoạt giải HTV Awards cho hạng mục “Diễn phụ xuất sắc nhất”

Tôi còn được mọi người gọi là “Nữ hoàng vai phụ”, tôi cũng không buồn về điều này. Nhiều khi vai chính mà còn mờ nhạt hơn vai phụ ấy. Tôi không mong gì nhiều, chỉ cần diễn lướt ra mà người ta nhớ mình thì đó là một thành công của người nghệ sĩ. Nhất là vở Tệ hơn vợ thằng đậu đóng với Phi Nhung, Hoài Linh… tôi cũng đóng vai phụ nhưng lại được yêu mến. Khi xuất hiện trên phim, tôi là người biết an phận, thấy ai hơn tôi mừng. Tôi không có suy nghĩ kéo người khác xuống, có thể vì vậy mà tôi luôn trẻ và lạc quan.

Biến cố ʍấȶ cɦa, em trai ʟaօ ռãօ và hôn nhân hạnh phúc trong túng thiếu

Không chỉ nổi tiếng muộn, Phi Phụng từng đối diện với nhiều biến cố, nhiều khó khăn nhưng ngay cả khi nhìn lại những chặng đường gian nan ấy, chị vẫn kể về nó nhẹ tênh. Phi Phụng nhìn mọi thứ luôn thật đơn giản và “xuề xòa” như chính con người của chị.

Biến cố lớn nhất mà Phi Phụng từng gặp là năm 2004. Đó cũng là năm cha của chị, nghệ sĩ Phi Thoàn զʊa đờɨ. Em trai chị bị ʟaօ ռãօ, mùng 4 Tết phải cấp cứu trong bệnh viện Chợ Rẫy. Ban ngày, Phi Phụng chăm em ở viện, tối đi diễn mà nước mắt tràn mi.

“Vở Phép lạ quá thành công nhưng lúc đó tôi lại rất buồn. Cứ mỗi lần mở màn, thắp hương Tổ là tôi khóc. Nỗi buồn cứ dồn dập. Dù vậy thì mình vẫn phải ráng diễn”, nghệ sĩ Phi Phụng trải lòng.

Bên cạnh đó, cuộc sống của Phi Phụng trong rất nhiều năm vô cùng khó khăn. Chị kết hôn năm 1984, chồng chị là một người ngoài nghề, gia cảnh nghèo nàn. Đám cưới chạy tang nên chị không kịp may được chiếc áo dài mà phải mượn của đồng nghiệp trong đoàn kịch Bông Hồng.

“Tôi buồn nhất là chuyện nhà cửa. Tôi lấy chồng, nhà chồng không có phòng, không có giường, hai vợ chồng nằm ngủ dưới đất luôn. Nhiều khi tới nhà người này, nhà người kia, mình ao ước, chừng nào mới có ngôi nhà khang trang như vậy”, nghệ sĩ Phi Phụng tâm sự.

Từ lúc chưa nổi tiếng, để cải thiện thu nhập trong nhà, Phi Phụng làm sữa chưa đem ra chợ bán. Tới khi nổi tiếng, chị vẫn giữ nếp sống giản dị và đời thường ấy, vẫn sẵn sàng mặc đồ bộ, xách giỏ sữa chưa ra chợ ngồi bán.

Nhiều người gặp chị ở chợ, họ ngạc nhiên thắc mắc vì không nghĩ chị lại bình dân đến vậy. Còn Phi Phụng thì xem như mình thể dục lại có tiền ăn bánh, chẳng có gì phải mắc cỡ hay xấu hổ.

Từ khi nổi tiếng, Phi Phụng cũng sống đỡ vất vả hơn. Chị xây được cho gia đình một ngôi nhà khang trang. Chị bảo “Nhà xây đơn giản thôi nhưng ở nhà mới, mình thấy thoải mái. Nực thì mở máy lạnh, nằm giường chứ không nằm đất như xưa. Tôi hãnh diện một điều là đi lên bằng chính sự nỗ lực của mình chứ không núp bóng ba”.

Cuộc sống vất vả mưu sinh là thế nhưng cuộc hôn nhân của chị gần 40 năm qua vẫn ngập tràn hạnh phúc. Phi Phụng rất dở nấu ăn thế nhưng trong nhà, chị bảo mình rất có “quyền lực”.

Phi Phụng kể: “Tôi sợ nhất là nấu ăn. Hồi đó nhà nấu bằng than đá. Mỗi lần ông xã đi làm, kêu tôi ở nhà nấu cơm là mồ hôi mẹ mồ hôi con chảy ào ào. Mình đốt hoài mà than không cháy, sợ muốn chết.

Được cái, ông xã thích nấu ăn nên đi làm về là giành nấu. Thế nên nói về bếp núc là tôi dở nhất thế giới. Nhưng trong gia đình, tôi là chị đại, có quyền lắm. Bởi vậy mới nói, ăn thua ở người phụ nữ biết cách cư xử, biết trước biết sau. Tôi vui vẻ, dễ hòa đồng, cái gì cũng làm”.

Theo lời nghệ sĩ Phi Phụng thì chồng chị là người ít nói, dễ ghen, không lãng mạn nhưng rất quan tâm vợ. Đọc được ở đâu có bài báo viết về vợ, anh cắt ra về đưa vợ xem. Mỗi lần vợ đi làm về mệt, anh nhắc bọn trẻ trong nhà giữ yên lặng cho chị nghỉ hoặc hỏi “muốn ăn gì tôi mua cho”…

Và dù đã kết hôn gần 40 năm nhưng ông xã nghệ sĩ Phi Phụng vẫn giữ thói quen và sở thích đưa rước vợ đi làm. Nói về tổ ấm của mình, nghệ sĩ Phi Phụng vô cùng hài lòng. Chị bảo “Chồng tôi bình dân, không lãng mạn gì hết nhưng gia đình lúc nào cũng vui vẻ. Con cái không giàu có nhưng yên ổn nên tôi giúp được ai là giúp. Giúp xong thấy cuộc đời mình vui vẻ”.

Nguồn : tổng hợp