Nghệ sĩ Thanh Thanh Hoa: Ngôi sao thầm lặng trên sân khấu và cuộc đời

0
282

Nhắc đến Thanh Thanh Hoa có lẽ lớp khán giả trẻ còn khá mơ hồ, hoặc có biết chăng thì cũng kèm theo thông tin bà là mẹ của NSƯT Thanh Thanh Tâm. Thế nhưng đối với những người thật sự hâm mộ cải lương thì bà là một tên tuổi quen thuộc

Nghệ sĩ Thanh Thanh Hoa tên thật là Nguyễn Thị Anh, sinh năm 1943 tại Sài Gòn. Có làn hơi rong, giọng thổ khá lạ, ca rất chắc nhịp và đúng bài bản, Thanh Thanh Hoa nhanh chóng được các ông bầu săn đón khi tuổi đời còn rất trẻ. Bà đã từng hát chánh qua các gánh Thanh Minh – Thanh Nga, Tân Hương Hoa, Thủ Đô… và nổi danh với những kịch bản: Tiếng trống sang canh, Sầu quan ải, Cây quạt lụa hồng, Cát Dung Phương Tử… Năm 1961, mới chỉ vài năm theo nghề, bà đã đoạt được HCV giải Thanh Tâm danh giá (năm ấy chỉ một mình bà được trao giải).

Bình lặng một ngôi sao

Được xem là một trong những cô đào sáng giá của sân khấu cải lương trước năm 1975, lại nổi tiếng về nhan sắc, song xung quanh nghệ sĩ Thanh Thanh Hoa hầu như không có những điều tiếng như những cô đào khác.

Sự kiện ồn ào nhất trong cuộc đời Thanh Thanh Hoa là lúc cô đào 1‌8 tuổ‌i kiên quyết bảo vệ tình yêu của mình. Đó là vào năm 1961, đang lúc nổi như cồn vì là nghệ sĩ duy nhất vừa được trao giải Thanh Tâm – giải thưởng nghệ thuật uy tín nhất đương thời – lại đang độ xinh đẹp rạng ngời, cô đào chánh Thanh Thanh Hoa đem lòng yêu anh kép độc Nam Hùng chuyên đóng vai phụ. Lo sợ sự nghiệp của Thanh Thanh Hoa bị ảnh hưởng, cha mẹ cô cương quyết ngăn cản mối tình này. dư luận cũng phản đối khá nhiều. Thế nhưng để bảo vệ tình yêu, đôi nghệ sĩ trẻ đã bỏ đoàn hát, bỏ nhà ra đi.

Ban giám khảo giải Thanh Тâм vì muốn bảo vệ uy tín giải và để ủng hộ một ɫìпh ყêυ cɦâп chính khôпg ʂo đo địa vị, danh lợi đã vừa khuyên đôi bạn ɫrẻ chính thức thành hôп, vừa vận động gia đình Thanh Thanh Hoa chấp nɦậп hôп lễ đó. Nhà bάσ Trần Tấn Quốc – người sáng lập giải Thanh Тâм, nghệ sĩ Phùng Há, bà вầυ Thơ cùng nhiềᴜ người đã góp ɫιềп tổ chức đám cưới cho Nam Hùng và Thanh Thanh Hoa trong ѕυ̛̣ cɦứпg кιếи của cha mẹ hai bên và nhiềᴜ nghệ sĩ nổi tiếng. Đám cưới của họ là cάι kết đẹp của một mối ɫìпh tɦâп từ thời niên thiếu.

Một thời vang bóng

Có cha mẹ đều là công nhân đoàn hát, mới 12 tuổi, Thanh Thanh Hoa đã học hát, học múa trong vũ đoàn của đoàn Thanh Minh Thanh Nga cùng nhiều trẻ khác, trong đó có cả nghệ sĩ Nam Hùng và Thanh Nga. Được sự chỉ dạy của soạn giả Nguyễn Phương, Lê Khanh, nhạc sĩ Hoàng Việt…, Thanh Thanh Hoa nhanh chóng trở thành cô đào triển vọng.

Mới 14-15 tuổi, Thanh Thanh Hoa đã thành đào chánh của gánh Tân Hương Hoa, được báo chí khen ngợi về giọng thổ đầy quyến rũ. 17 tuổi, Thanh Thanh Hoa đã được diễn đôi cùng những nam nghệ sĩ lừng danh lúc bấy giờ như Út Trà Ôn, Thanh Hải ở đoàn Thủ Đô. Đây là giai đoạn Thanh Thanh Hoa ghi dấu ấn nghề nghiệp của mình với vai nổi tiếng Cát Dung Phương Tử để được chọn trao giải Thanh Tâm vào năm 1961.

Sự nghiệp của Thanh Thanh Hoa không hề thua kém những nghệ sĩ khác với những vở diễn: Khi rừng mới sang thu, Đêm huyền diệu, Nước chảy qua cầu, Vợ của chồng, Tiếng hạc trong trăng, Sân khấu về khuya… trước năm 1975, ở các đoàn Thủ Đô, Thanh Minh Thanh Nga, Út Bạch Lan-Thành Được. Sau năm 1975, Thanh Thanh Hoa hát ở đoàn Sài Gòn 1 và tiếp tục ghi dấu ấn qua các vở Thái hậu Dương Vân Nga, Mạnh Lệ Quân, Người ven đô, Vua hóa hổ… Nét đẹp vừa kiêu sa vừa đằm thắm, nét diễn vừa trầm lắng vừa nhẹ nhàng của bà trong những vở diễn nổi tiếng trên truyền hình sau 1975 như Chuỗi nhạc rừng dương, Tấm lòng của biển… khiến khán giả nhớ mãi.

Trọn một đời hiền

Những ai biết Thanh Thanh Hoa đều bảo rằng bà sống rất hiền. Có mặt khi di hài nghệ sĩ Thanh Thanh Hoa còn ấm, cô Trúc, một người phụ việc trong các đoàn hát từng theo bà từ thời còn trẻ, nghèn nghẹn: “Là đào chánh vậy mà hiền lắm! Cổ hay giận vậy thôi chứ không bao giờ bắt chẹt ai; sống cũng không bon chen, tranh giành gì hết. Đẹp, nổi tiếng, diễn hay vậy mà khi về Thanh Minh Thanh Nga được giao vai thứ chánh sau chị Thanh Nga, cổ cũng rất vui vẻ. Ở đoàn khác có được phân đóng vai phụ, cổ cũng không phân bì”. Tính cách hiền hòa này đã theo nghệ sĩ Thanh Thanh Hoa suốt cả cuộc đời.

Là nghệ sĩ nổi tiếng, lại là mẹ của ngôi sao cải lương đương thời Thanh Thanh Tâm nhưng chẳng bao giờ nghệ sĩ Thanh Thanh Hoa tận dụng điều đó để… mắc bệnh ngôi sao hay hơn thua trong nghề. Thập niên 1980-1990, trong khi nhiều nữ nghệ sĩ cùng thời vẫn cố gắng theo diễn những vai chính trẻ trung dù tuổi tác không còn phù hợp, Thanh Thanh Hoa lặng lẽ lui về phía sau làm nền cho lớp nghệ sĩ hàng con cháu với những vai hợp tuổi tác.

Nghệ sĩ Giỏi Tý, Trưởng đoàn cải lương Sài Gòn 1 trước đây, bùi ngùi: “Thanh Thanh Hoa là một nghệ sĩ rất có đạo đức. Chị sống rất hiếu thảo, giàu đức hy sinh. Là chị hai, từ hồi nhỏ xíu chị đã đi hát nuôi cha mẹ và anh em. Vậy mà có cực khổ gì chị cũng tặc lưỡi rằng kệ, cái số mình là vậy, được chăm sóc cho gia đình là mình vui lắm rồi”.

Những ngày cuối đời, vốn đã hiền bà lại càng hiền, cái tính hay giận hờn của bà cũng bay vèo. Mười năm nay sống với Thanh Thanh Tâm, nghệ sĩ Thanh Thanh Hoa luôn sợ mình trở thành gánh nặng cho con. Khi biết mình bị bệnh nặng, bà vẫn rất lạc quan chứ không buồn phiền. Và bà bình thản đón nhận cái chết vì đã sống trọn bổn phận trong cuộc đời.

Các nghệ sĩ cùng thời và các thế hệ nghệ sĩ lớp sau ai cũng thừa nhận bà là một cô đào đa năng có thể hóa thân vào nhiều dạng vai khác nhau, đặc biệt là những vai độc mùi, đào lẳng.

NSND Diệp Lang nhớ lại: “Cô đào này vui vẻ lắm, cứ cười suốt ngày, nước da ngăm ngăm nhưng lên sân khấu thì duyên khó ai sánh bằng. Tôi nhớ nhất trong vở Vợ và tình của ông Năm Châu, cô sắm vai người tình với nhiều sắc độ rất khác nhau, vừa nghiêm trang, vừa sâu sắc, cái khao khát yêu, khao khát sống được cô diễn tả rất xuất thần khiến người xem đôi lúc phải lạnh mình!”.

Vào nghề khi nghệ sĩ Thanh Thanh Hoa dường như đã lui về ở ẩn, nhưng với sự ngưỡng mộ một nghệ sĩ tài năng và khiêm tốn, bà Hồng Dung – phó chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM – chia sẻ: “Cô Hoa hoạt động sân khấu không quá rộng nhưng vai nào ra vai đó, có những vai của cô có thể nói là “xuất kỳ bất ý”. Cô có nhiều vai diễn lớn nhưng tôi ấn tượng nhất với vai Cúc Lan Hương của cô trong vở Sân khấu về khuya.

Ðây là vai diễn nhỏ, kịch bản chỉ có vài dòng về nhân vật nhưng xem cô diễn, khán giả hết sức bất ngờ và ấn tượng. Nhìn từ kịch bản đến nhân vật trên sân khấu mới thấy sức sáng tạo và thái độ lao động cực kỳ nghiêm túc của người nghệ sĩ. Cái sự sáng tạo ấy có thể so sánh với sự sáng tạo của NSƯT Ngọc Giàu trong vai Bảy cán vá (vở Ðời cô Lựu). Ðây có thể xem là trường hợp điển hình để chứng minh trong nghệ thuật, vai diễn lớn vai diễn nhỏ không thành vấn đề!”.

Là con nhà nghèo, phải nặng gánh gia đình nhưng vẻ cơ cực, lam lũ không theo Thanh Thanh Hoa lên sân khấu. NSƯT Bạch Tuyết kể lại: “Khi tôi là lính mới vô nghề, chị Hoa đã nổi tiếng lắm rồi. Tôi ấn tượng về chị với hình ảnh người nghệ sĩ trẻ nhẹ nhàng, khoan thai, nhu mì và sang trọng cả trên sàn diễn lẫn ngoài đời. Các nhân vật của chị dù là dạng vai nào cũng không ồn ào nhưng da diết và đi sâu vào nội tâm”.

Sau giải phóng, nghệ sĩ Thanh Thanh Hoa có một thời gian theo đoàn Sài Gòn 1, sau đó gần như rời xa ánh đèn sân khấu. Nghệ sĩ Thanh Thanh Tâm cho biết bà sống khá thanh nhàn, quanh quẩn ở nhà chăm sóc cây cảnh và mấy giò phong lan, trông nom các cháu. Hằng đêm bà vẫn canh cửa chờ con gái đi diễn về dù vãn tuồng khuya cách mấy. Cũng có một số lời mời bà trở lại sân khấu nhưng nghĩ mình có tuổi, làn hơi không còn khỏe khoắn như xưa nên bà lại tần ngần từ chối bởi không muốn những khán giả thân thương phải thất vọng về mình…

Cứ bình lặng làm nghề, bình lặng len lỏi vào những góc khuất của các nhân vật, không phô trương, làm nổi, thế nhưng khả năng của Thanh Thanh Hoa buộc giới làm nghề phải thừa nhận bằng HCV Thanh Tâm trong mùa giải năm 1961. Tấm huy chương đầy tự hào đã được bà ghi nhớ bằng cách đặt nghệ danh Thanh Thanh Tâm cho cô con gái yêu được sinh ra chỉ vài năm sau đó.

Vậy mới thấy tính cách ôn hòa có phần hơi an phận không làm hạn chế sự nghiệp của bà mà nó chỉ giúp bà thêm được mọi người quý trọng và “chẳng mang tai, mang tiếng gì cả” như lời của nghệ sĩ Tấn Tài.

Chính vì thế mà ѕυ̛̣ ra đi của bà đã để lại một khoảng trống khôпg nhỏ cho nghệ thuật cải lương đang мấт dần những gương mặɫ từng làm nên một thời vàng son.

Nguồn: tổng hợp

Nghệ sĩ Thành Lộc: “Kiều bào bên Mỹ xem tôi diễn xong khóc như mưa

“Nghệ sĩ bỏ sân khấu rất nhiều để tham gia gameshow nhưng tôi vẫn liều lĩnh làm” – nghệ sĩ Thành Lộc nói.

Vừa qua, tại phần 2 chương trình Duyên phận, nghệ sĩ ưu tú Thành Lộc đã tâm sự về sự nghiệp của mình.

Kiều bào bên Mỹ xem tôi diễn xong khóc như mưa

Một trong những vở kịch thành công nhất, gắn liền với tên tuổi của tôi là Dạ cổ hoài lang, nói về tâm sự của một người già Việt Nam cô đơn trên đất Mỹ trong thập niên 80, 90, khi xa cách quê hương, xung đột văn hóa với con cháu.

Khi tôi đem vở kịch ấy qua Mỹ diễn vào năm 2017, kiều bào mình bên đó xem tôi diễn xong khóc như mưa.

Nghệ sĩ Thành Lộc: Kiều bào bên Mỹ xem tôi diễn xong khóc như mưa - Ảnh 1.

Thành Lộc trong vở Dạ cổ hoài lang

Thực ra, câu chuyện trong vở kịch ở thời đại bây giờ không còn là mới nữa vì người Việt mình bây giờ về quê hương rất nhiều, không phải chịu cảnh xa cách như trước đây.

Thời điểm tôi mang vở kịch này sang Mỹ, rất nhiều bạn trẻ dù không biết tiếng Việt nhưng vẫn đi xem cùng ông bà, cha mẹ rồi thổn thức với nhân vật tôi đóng.

Như vậy, tôi đã hoàn thành được ước mơ của mình thời trẻ khi còn ở sân khấu 5B. Lúc đó, tôi diễn vở kịch này cũng khấn Tổ cho mình được đem nó qua Mỹ diễn. Ai ngờ vào 2017, tôi đem được nó qua Mỹ thật, hạnh phúc vô cùng.

Nghệ sĩ bỏ sân khấu rất nhiều để tham gia gameshow nhưng tôi vẫn liều lĩnh làm

Ngoài làm diễn viên, tôi còn tham gia công tác đạo diễn và khi đó, tôi có cảm hứng, đam mê với kịch lịch sử hoặc kịch đương đại trừu tượng. Một số vở hơi trừu tượng như Trắng, xanh và đỏ của Lê Hoàng, Tin ở hoa hồng của Lưu Quang Vũ.

Tôi cũng mê nhạc kịch lắm nên khi dựng kịch cũng đưa nó vào. Khán giả trẻ Việt Nam hiện nay cực kỳ thiếu hụt văn hóa nhạc kịch. Tôi là nghệ sĩ, có kiến thức nên phải làm để đưa nhạc kịch tới khán giả.

Về kịch lịch sử, tôi làm được ba vở mà tôi rất yêu, coi như đứa con tinh thần của mình. Đầu tiên là vở Bí mật vườn lệ chi. Đó là kịch nói im phăng phắc nhưng tôi vẫn dùng trống chầu 24 cái làm âm nhạc nền cho nó.

Vở kịch thứ hai là Ngàn năm tình sử, nói về câu chuyện tình buồn của người anh hùng dân tộc Lý Thường Kiệt. Từ vở này, tôi bắt đầu mon men đi vào nhạc kịch. Tôi mời nhạc sĩ Đức Trí đến dựng phần nhạc cho nó.

Nghệ sĩ Thành Lộc: Kiều bào bên Mỹ xem tôi diễn xong khóc như mưa - Ảnh 3.

Thành Lộc trong vở Bí mật vườn lệ chi

Tôi còn nhớ hồi đó đem vở kịch này tham gia Liên hoan Sân khấu Chuyên nghiệp Toàn quốc. Lần đầu tiên trong Liên hoan đó có một vở kịch diễn mà khán giả tới đông tới mức phải ngồi bệt dưới đất để xem, không có chỗ ngồi. Chúng tôi phải chào khán giả không dưới 5 lần.

Vở thứ ba là Tiên Nga, lấy nội dung từ Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu. Vở này cũng là nhạc kịch nhưng rất khó vì phải sử dụng đờn ca tài tử Nam Bộ. Tôi dùng nhạc sống, bắt các diễn viên kịch phải hát live trên sân khấu.

Đây là một kỷ niệm đáng nhớ của tôi vì dàn dựng vất vả lắm. Chỉ riêng việc làm kịch bản thôi, tôi phải nhờ đến 4 tác giả cùng một lúc, ấp ủ trong 2 năm.

Tới khi dựng vở, tôi mất 2 tháng dàn dựng trên giấy. Tôi không ngờ khán giả lại đón nhận vở kịch đó nồng nhiệt đến thế, đặc biệt là khán giả trẻ. Các em học sinh đến xem rất đông.

Nghệ sĩ Thành Lộc: Kiều bào bên Mỹ xem tôi diễn xong khóc như mưa - Ảnh 4.

Thành Lộc trong vở Tiên Nga

Tôi còn nhớ, thời điểm tôi dựng vở kịch này, các gameshow giải trí, phim ảnh truyền hình chiếm lĩnh rất mạnh. Nghệ sĩ bỏ sân khấu rất nhiều để tham gia gameshow nhưng tôi vẫn liều lĩnh làm.

Tôi có niềm tin rằng một bộ phận khán giả yêu nghệ thuật vẫn thích đến sân khấu xem trình diễn.

Nguồn: soha